Henri Toivonen

Henri Toivonen Lancia 037

Henri Pauli Toivonen – fiński kierowca rajdowy ur. 25 sierpnia 1956 w Jyväskylä, zm. 2 maja 1986 podczas rajdu Korsyki. Henri przez ponad 20 lat był najmłodszym kierowcą który zwyciężył w eliminacjach rajdowych MŚ. Wynik ten uzyskał w samochodzie Talbot Sunbeam Lotus podczas Lombard RAC Rally w 1980 roku mając 24 lata.


Swoja rajdową przygodę zaczynał dość wcześnie, biorąc przykład ze swojego ojca – Pauli Toivonena, będącego także kierowcą rajdowym i mistrzem Europy w 1968 roku. Henri urodził się w mieście będącym gospodarzem rajdu Finlandii od 1951 roku. Zaczął przygodę z samochodami od gokartów którymi uczył się jeździć mając 5 lat i zdobywając w nich Puchar Finlandii. Później przesiadł się do Formuły Vee, gdzie wygrał jeden z wyścigów mistrzostw Skandynawii w pierwszym roku startów. W następnym roku w bolidzie Formuły Super Vee wygrał jedną rundę mistrzostw Europy. W 1977 roku został mistrzem Finlandii Formuły Vee, jego wyścigówkę odkupili rodzice 6 letniego Miki Hakkinena – późniejszego dwukrotnego mistrza świata Formuły 1.
Jednak dzięki obawom rodziny o bezpieczeństwo na torach wyścigowych poświęcił się całkowicie rajdom w których zadebiutował podczas rajdu 1000 jezior w 1975 roku w samochodzie Chrysler Avenger którego nie ukończył po awarii samochodu. W 1977 roku podczas swojego drugiego startu w rajdzie 1000 jezior zajął 5 miejsce startując tym samym samochodem.

Henri Toivonen i jego ojciec Pauli

W 1978 roku Henri Toivonen rozpoczął sezon od startu w Arctic Rally który był zaliczany do mistrzostw europy i świata. Ukończył ten rajd na świetnym drugim miejscu tracąc 3:41 minut do wygrywającego Ari Vatanena. W tym samym roku zdobył pierwsze zwycięstwo w Nordic Rally zaliczanym do mistrzostw Finlandii.

Henri Toivonen i Sergio Crespo

W 1979 roku wziął udział w 15 rajdach zaliczanych do mistrzostw Finlandii, Wielkiej Brytanii oraz mistrzostw Europy. Dzięki uzyskanym wynikom podpisał kontrakt z zespołem fabrycznym Talbota na sezon 1980.
W pierwszym sezonie w profesjonalnym zespole mógł wystartować tylko w czterech eliminacjach mistrzostw świata. Rozpoczął sezon od wygranej w Arctic Rally w styczniu. W rajdzie 1000 jezior zakończył swój udział na 11 odcinku specjalnym po wypadku. Rajd Sanremo ukończył na 5 miejscu. Jednak zaskoczył wszystkich na zakończenie sezonu wygrywając Lombard RAC Rally, wyprzedzając ponad 4 minuty drugiego na mecie Hannu Mikolę. Zwycięstwem tym zapewnił sobie rekord najmłodszego zwycięzcy rajdu WRC, pobity dopiero w 2008 roku podczas Rajdu Szwecji przez Jari-Matti Latvalę który miał 22 lata.
W następnym sezonie jego samochód napędzany tylko na tylną oś był już zbyt mało konkurencyjny w stosunku do samochodów grupy 4 i napędzanych na wszystkie koła Audi Quattro. Mimo tego zdobył drugie miejsce w rajdzie Portugalii oraz Sanremo i piąte w rajdzie Monte Carlo. Dzięki temu w klasyfikacji mistrzostw świata był siódmy, a jego zespół niespodziewanie zdobył tytuł mistrza świata konstruktorów.

Na mecie rajdu Costa Smeralda 1986

W 1982 roku przeszedł do sponsorowanego przez Rothmans zespołu Opla. Podczas debiutu w nowym samochodzie (Opel Ascona 400) w rajdzie Portugalii Henri Toivonen nieoczekiwanie prowadził od początku, niestety musiał się wycofać na 5 odcinków specjalnych przed końcem rajdu. W tym sezonie startował jeszcze tylko w czterech rajdach WRC, jednak dwa z nich skończył na podium ( rajd Akropolu i RAC). Brał również udział w testach zespołu March startującego w Formule 1. Na torze Silverstone był o 1,4 sekundy szybszy od startującego w barwach tego zespołu kierowcy Raula Boesela. W 1983 roku kierował Opla Mante 400, startującego w grupie B, jednak samochód ten był zbyt słaby żeby konkurować z Audi Quattro lub Lancią 037. W 1984 roku opuścił zespół Opla i startował w Porsche 911 z zespołu Prodrive motorsport utworzonego przez Davida Richardsa, byłego szefa Toivonena w Oplu.

Henri Toivonen, Ari Vatanen i Markku Alen

W tym samym roku Toivonen podpisał kontrakt z zespołem Lancii na starty w mistrzostwach świata. Szef Lancii Cesare Fiorio chciał żeby mistrzostwo europy zdobył włoch Carlo Capone, dlatego nie wystawiał w ważnych europejskich startach Toivonena, który miał uzbierane sporo punktów ze startów w Porsche. Po kontuzji pleców Henri Toivonen musiał zrobić sobie ponad dwumiesięczna przerwę w startach. Mimo pominięcia kilku eliminacji ukończył sezon na drugim miejscu mistrzostw Europy za Carlo Capone. Kontrakt Toivonena z Lancia obejmował start tylko w pięciu rajdach WRC. Fiorio po podpisaniu umowy z Markku Alenem chciał podpisać podobną dwuletnią z Toivonenem, gdyż jak twierdził i tak ciężko będzie mając dwóch czołowych kierowców konkurować w następnym sezonie z Audi gdzie było czterech kierowców. Na przeszkodzie również stawał zespół Rothmans – Porsche który twierdził że Toivonen podpisał kontrakt z nimi. Jednak Henri Toivonen chciał stać się pełnoprawnym kierowcą zespołu Lancii na sezon 1985.

Lancia 037

Sezon 1985 rozpoczął się źle. Toivonen rozbił swoją Lancię 037 o mur podczas rajdu Costa Smeralda w mistrzostwach europy poważnie raniąc sobie plecy i uszkadzając trzy kręgi szyjne. Na początku maja Henri stracił przyjaciela z zespołu Lancii. Włoski kierowca Attilio Bettega rozbił się śmiertelnie na czwartym odcinku specjalnym rajdu Korsyki. Toivonen po wyleczeniu kontuzji wrócił na trasy rajdowe w rajdzie 1000 jezior w sierpniu gdzie zajął 4 miejsce. W następnym starcie w rajdzie Sanremo zajął 3 miejsce. Był to jego ostatni start za kierownicą samochodu Lancia 037. Samochód pozostawał w tyle za konkurencją Audi i Peugeotem. Lancia dysponowała napędem tylko na tylną oś i mocą 325 KM, kiedy czteronapędowi konkurenci mieli 440 Peugeot i 500 Audi. Na ostatni rajd sezonu (RAC) zespół Lancii wystawił najnowszy model – Lancia Delta S4. Dzięki napędowi na cztery koła, oraz podwójnie doładowanemu silnikowi (sprężarka mechaniczna + turbo) nowy samochód przyspieszał do 100 km/h w 2,3 sekundy. Toivonen wygrał debiutancki rajd, a Markku Alen przyjechał na drugim miejscu ze stratą 56 sekund. Mimo że startował tylko w czterech eliminacjach, ukończył sezon na 6 miejscu w klasyfikacji generalnej mistrzostw świata.

Lancia Delta S4

Sezon 1986 rozpoczął się od dominacji Toivonena na trasie rajdu Monte Carlo który wygrał dokładnie 20 lat po kontrowersyjnej wygranej swojego ojca w tym rajdzie. Pauli Toivonen został zwycięzcą rajdu Monte Carlo w 1966 roku po tym jak zdyskwalifikowano pierwszych czterech kierowców jadących brytyjskimi samochodami za używanie żarówek bez homologacji. Protest złożył zespół Citroena dla którego jeździł Pauli Toivonen. Wściekły Toivonen zbojkotował wygraną i nigdy więcej nie wystartował w Citroenie. Protest spowodował takie zamieszanie że Książe Rainier z Monaco odmówił udziału w ceremonii wręczenia nagród.  Po wygranej Henri Toivonena w Monte Carlo 1986 jego ojciec skomentował “teraz nazwisko Toivonen zostało oczyszczone”.
Po rajdzie Monte Carlo Toivonen został liderem klasyfikacji generalnej, jednak w rajdzie Szwecji musiał wycofać się z powodu awarii silnika. Podczas następnego w kalendarzu rajdu Portugalii Joaquim Santos stracił panowanie nad swoim fordem RS200 i wpadł w tłum kibiców. Trzy osoby zginęły, a 30 zostało rannych. Po tym wydarzeniu kierowcy z teamu Lancii chcieli wycofać się z rajdu, jednak kierownictwo nie zgodziło się na to. Toivonen stwierdził że Lancia zrobi wszystko żeby wygrać.

Henri Toivonen i Timo Salonen

Podczas rajdu Portugalii Toivonen został poproszony o przetestowanie Lancii Delty S4 na torze formuły 1 w Estoril. Najszybszy czas okrążenia który uzyskał kwalifikował go do wyścigu o Grand Prix Portugalii w 1986 roku na szóstej pozycji.

Mimo niepowodzeń Henri Toivonen zostawał faworytem do wygrania klasyfikacji generalnej mistrzostw gdyż inni kierowcy nie byli w stanie sprostać tempu które narzucił.

Toivonen w Lancii 037

Następny był rajd Korsyki. Rozpoczynał się w czwartek 1 maja. Toivonen cierpiał na ból gardła i grypę. Mimo dolegliwości nalegał żeby pozwolono mu wystartować i odzyskać prowadzenie stracone w ostatnich dwóch rajdach. Mimo złego stanu zdrowia objął prowadzenie w rajdzie z dużą przewagą. Po pierwszym dniu narzekał że samochód jest zbyt mocny jak na tego typu rajd i ciężko go utrzymać na drodze.

Serwis przed fatalnym etapem

Drugiego dnia na siódmym kilometrze 18 etapu Corte – Taverna, Toivonen wypadł z drogi na ciasnym zakręcie i spadł na dno wąwozu. Aluminiowy zbiornik paliwa umieszczony pod siedzeniem kierowcy pękł uszkodzony o drzewa i po kilku sekundach paliwo eksplodowało. Samochód zbudowany głównie z łatwopalnego kevlaru wzmacnianego tworzywami kompozytowymi spłonął doszczętnie. Siedzący w środku Henri Toivonen i Sergio Cresto nie mieli szans. Wypadek nie został nigdy do końca wyjaśniony ze względu na brak świadków w pobliżu. Co prawda jeden z kibiców nakręcił film przedstawiający wypadek, ale ze względu na dużą odległość nie można określić dokładnej przyczyny. Inżynierowie i technicy z Lancii nie byli w stanie określić przyczyny katastrofy, gdyż resztki samochodu były całkowicie zwęglone. Walter Röhrl potwierdził że Toivonen przed wypadkiem brał lekarstwa na grypę.

Jedno z ostatnich zdjęć przed wypadkiem

Kilka godzin po wypadku Toivonena Jean-Marie Balestre i FISA podjęli decyzję o zakazie startów samochodów grupy B od sezony 1987. Planowane starty grupy S również zostały zakazane. Audi i Ford wycofały się z grypy B natychmiast, ale inne zespoły rywalizowały jeszcze do końca sezonu. Rajd Korsyki wygrał Bruno Saby w Peugeocie 205 Turbo 16.

Toivonen za kierownicą Delty S4

Po wypadku FISA była bardzo krytykowana za zbyt późne dostrzeżenie problemu zbyt mocnych i zbyt szybkich samochodów grupy B. Późniejsze dochodzenie FISA wykazało że żaden kierowca nie jest w stanie dostatecznie szybko reagować przy pokonywaniu szybkich zakrętów w tak szybkich maszynach. W czasach grupy B rajdy samochodowe osiągnęły szczyt popularności.

Podczas swojej kariery Henri Toivonen wystartował w 40 rajdach zaliczanych do klasyfikacji WRC, z których wygrał 3, a 9 razy stawał na podium. 22 razy nie ukończył rajdów. Szef zespołu Lancia – Cesare Fiorio powiedział później że Toivonen był jedynym kierowcą który potrafił kontrolować Lancię Deltę S4.

Wrak samochodu Toivonena

Henri Toivonen pozostawił żonę Erję i dwójkę małych dzieci syna Markusa i córkę Arlę. Cresto nie miał żony ani dzieci.

Toivonen z dzieckiem



Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • RSS
  • Facebook
Przeczytaj inne:
1952 Lancia Aurelia B52 Vignale

Lata 50-te, to złoty okres dla rozwoju designu samochodowego. Wielu producentów samochodów zdążyło pozbierać się po zniszczeniach wojennych, oraz przestawić produkcję z...

Podwozie Lancia Alfa
1908 Lancia Alpha

Lancia Alpha była pierwszym produkowanym modelem tej marki. Pierwsze testy drogowe zaczęto we wrześniu 1907 roku, a produkcję rozpoczeto w...

Zamknij